ايالت خراسان - خراسان يا سرزمين خورشيد ايالت شمال شرقى ايران است طول جغرافيائى آن 56 درجه غربى تا 61 درجه شرقى يا از رودخانه كل مورا « 1 » تا هرى - رود كه پهناى متوسط آن از صد ميل كمتر است در شمال با رشته جبالى محدود مىشود كه امتداد شرقى كوههاى البرز است و شرح آن را سابقا به تفصيل بيان كردم و بدين‌ترتيب از اراضى تركمنستان كه اكنون جزو منطقهء ماوراء بحر خزر روس است جدا مىشود . از سمت جنوب هم بوسيلهء صحراى خشك و سوزان كه مثل دريا تا كرمان كشيده شده است محدود و از ديگر نقاط جدا مىشود . وضع طبيعى - در اين نجد عظيم كه مىگويند بين 000 ، 150 تا 000 ، 200 ميل مربع مساحت دارد انواع و اقسام تركيب ارضى و مناظر و اقليم يافت مىشود . در سمت شمال كوههائى هست كه قلهء آنها تقريبا هميشه از برف پوشيده است و 12000 تا 13000 پا ارتفاع دارد . در اين نواحى كوهستانى رشته‌هائى در دنبال سلسله‌هاى ديگر واقع شده است و جلگه‌هاى بين آنها با ارتفاعى در حدود 3000 تا 4000 پا كه از آب و رطوبت كوههاى مجاور بهره‌مند مىشود مراكز فلاحتى و دهات و شهرها قرار دارند . بر خلاف وضع كوهستانى مزبور كه شبيه آلپ است دشت كوير يا صحراى عظيم نمكزار ايران واقع شده است كه يكى از عجيب‌ترين و مهيب‌ترين مناظر روى زمين است كه ديدگان انسانى را خيره مىسازد . سپس قسمت‌هاى متعادل ميانه واقع شده است . در امتداد جنوب شرقى رشته‌هاى ثانوى فلات‌هاى مرتفعى هست كه تا 60000 پا ارتفاع و در ارتفاعات كم‌تر جلگه‌هاى حاصلخيز قرار دارد . سرانجام از لحاظ حفظ تناسب دشت لوت هست كه هرچند مشخصات متفاوتى دارد مىتوان آن را با دشت كوير قياس كرد « 2 » .

--> ( 1 ) - كل مورا كه از كوه آلاداغ سرچشمه مىگيرد آبهاى جغتاى يا جوين كه به طرف شرق جارى است داخل آن مىشود سپس قره‌سو هم به آن ملحق مىگردد و بعدا به سمت جنوب انحراف مىيابد و جاده بين مشهد و تهران را در پل ابريشم قطع مىكند و بعد از پنجاه ميل جريان در نمكزار فرو مىرود . ( 2 ) - توضيحات راجع به اين دو كوير از جهت تناسب موضوع در فصل مربوط به ايالات شرقى بيان خواهد شد . رجوع شود به جلد دوم اين كتاب فصل بيست و سوم .